" I N T E R V I E W "

#ሳteናw

   ሀገሪቱ የእህል እጥረት በገጠማት በአንድ ወቅት፣ ሊቀመንበሩ፣ የችግሩን ስረ መሰረት ለማወቅና ቀጣይ የመፍትሄ እርምጃ ለመውሰድ በሚል ከእህል ጋር ግንኙነት አላቸው ያሏቸውን አካላት ራሳቸው በቢሯቸው አስጠርተው ማነጋገር ጀመሩ! አሉ። አሉ ነው!! ምንም የተረጋገጠ ነገር የለም። አሉባልታ። በዚህም መሰረት ሶስት የዶሮ እርባታ ድርጅት ባለቤቶች ለኢንተሪቢ(interview) ከቢሯቸው በሰዓታቸው ተገኙ።

ሊቀመንበሩም፣ ከጀርባቸው፣ በሶሻሊዝም ርዕዮተ አለም፣ አርአያ የሚሏቸውን ሰዎች ፎቶ፣ በትልልቁ ከተሰቀለበት ቢሯቸው፣ በወታደራዊ አለባበሳቸው ፏ! ብለው! ተሰይመዋል።

ዶሮ አርቢዎቹ… በአጃቢ እየተመሩ ከቢሯቸው ገብተው ሲቆሙ፣ሊቀመንበሩ በአንድ እጃቸው የስልኩን እጀታ ይዘው እያወሩ ነበር፣ በግማሽ ልብ ሆነው በሌላኛው እጃቸው ለባለጉዳይ በተዘጋጀው ወንበር ላይ እንዲቀመጡ አመለከቷቸውና፣ ሰዎቹ ተቀመጡ። የስልክ ንግግራቸውን እንደጨረሱ፣ ከነበራቸው የጊዜ ጥበት አንፃር ቀጥታ ወደ ጥያቄያቸው ገቡ…

ለመጀመሪያው አርብቶ አደር… ወደሚቀርባቸው ወንበር እንዲቀመጥ አዘው።

"እሺ!!ለምታረባቸው ዶሮዎችህ መብልነት፣ የምታቀርብላቸው ጥሬ ምንድነው?" ሲሉ ጠየቁት የቢሮ ወንበራቸው ላይ እየተደላደሉና፣ መለዯቸውን እያስተካከከሉ።
"ስንዴ! ሲል በኩራት መለሰ። ወታደራዊ ማዕረግ!! ይሸልሙኛል በሚል።

"ምን!" አሉ ሊቀመንበሩ በድንጋጤ። "ስንዴ?! ክው ብለዋል!።

"ስንዴዴዴ?! እንዴዴ…ዴዴ!። ህዝቡ የሚበላው የለው አንተ ለዶሮ ስንዴ?" ለኢትዮጲያ አንድነት፣ ደሙን እያፈሰሰ፣አጥንቱን እየከሰከሰ ላለ ሰራዊታችን ለምናቀርበውን በሶ የስንዴ እጥረት ገጥሞን! አንተ ለዶሮችህ ስንዴ?! ነው እንዴ?" አሉ ብግን እንዳሉ።

"ና ማነህ?" ከአጃቢዎቻቸው አንዱን ጠሩ። አጃቢው መጣ።

"ይህን፣አናርኪስት፣የእናት ጡት ነካሽ፣ወስደህ የእጁን ስጠው።" ትዕዛዛቸው ውስጥ ከፍተኛ ቁጣ አለ። ትዕዛዙን የተቀበለው አጃቢ ወታደር፣ በወታደራዊ ሰላምታ ወለሉን በከስክሱ "ጓ" አድርጎ መሬቱን ሲደቃ፣ ቢሮዋ ተርገበገበች።
ሊቀመንበሩ ሳያስቡት ስለነበር አስደንግጧቸዋል።
"ምንድነው እንደዚህ አገር የሚያውክ ሰላምታ መስጠት?" አሉ በውስጣቸው በሰጠው ሠላም አደፍራሽ ሠላምታ እንደተሸበሩ።  አጃቢ ሆዬ! ገለል ወዳለ ስፍራ ወስዶ! ዷ …ዷ …ዷ… ድ… ው ሰጠውና … በፈጣን እርምጃ ተመልሶ ከቢሯቸው ከች። ሊቀመንበሩ የተቀበሉት በግልምጫ ነበር…

"ምንድነው ለአንድ ሰው ይሄ ሁሉ ሁካታ? እኔ በስንት ኡኡታና!ለቀሶ! በስንት ጩኽትና ልመና! አይደለም እንዴ የማመጣው? ጥይቱን! አይደለም ወይ? ትንሽ አታስብም? ሀገሪቱ የኔ ብቻ ነች እንዴ?" አሉት አሁንም እንደተቆጡ።

"በአንድ ድምፅ እርምጃውን ልውሰድ? ሲል በትህትና ጠየቀ አጃቢው።
"ለምን በአንድ? ከቻልክ በሰደፍ ገላግለው።"
አሉትና አቀርቅረው ማስታወሻቸው ላይ መፃፍ ጀመሩ። ቀጣዩ አርብቶ አደር በቢሮው ስፋት ተደንቆ ሲመለከት ሊቀመንበሩ ከአጃቢው ጋር የተለዋወጡትን አልሰማም ነበር። ይፅፉት ከነበረ ማስታወሻ ቀና እያሉ። እሺ አንተ! ብለው   ጥያቄውን ደገሙለት።

"የኔ ዶሮች የፈረንጅ ዝርያ ስለሆኑ፣ ስንዴ እንኳ ሊበሉ! ጫጩቶቻቸው እንኳ እንደ ብይ አይጫወቱበትም። ስለዚህ… ብሎ አፉን ለመጠራረግ ንግግሩን ገታ አደረገ።

ሊቀመንበሩ ምን ሊል ነው? በሚል ግርምት አፍ! አፉን! ያዩታል።
ቀጠለ … ስለዚህ … ዶሮዎቹ የአገራቸውን የአመጋገብ ስርዓት፣ ጠብቀንላቸው እንዲመገቡ ማድረግ፣እንግዳ ተቀባይ ኢትዮጲያዊነታችን ያስገድደናልና። ለነዚህ ቅንጡ ዶሮዎች የምንቀልባቸው፣ በትውልድ  አገራቸው እንደሚመገቡ በቅቤ የተለወሰ በቆሎ ነው። ለዚህም ነው የኛ ድርጅት የሚያረባቸው ዶሮዎች! ከየትኛውም የዶሮ አርቢ ድርጅቶች በተለየ፣ ባለ ሁለት ፈረሰኛ ሆነው መገኘታቸው። አለ…  በመመፃደቅ አይነት

ሊቁ፣ በመልሱ ቆሽታቸው አሯል። "በቅቤ የተለወሰ በቆሎ? ህም!! አሉ በምፀት።…አሁን አንተ የዶሮ አርቢ? ወይስ የዶሮ አራስ ተንከባካቢ? የምትባለው።… ከህዝብ ጎሮሮ ነጥቀህ! እያደለብካቸው ለምን? አራት ደንደስ አይኑራቸው? ህእ! ጉድ ነው! ደግሞ ስንዴ አይበሉም! በቆሎ፣ፈረሰኛ ምናምን ይለኛል እንዴ? ትሻልን ሰድጄ ትብስን አመጣው" አሉ።  ብስጭት! እብድ! ቅጥል! አሉ። ምርር አላቸው። ይህን ወንበር የወረሱበትን ቀን ረገሙ። "ቆይ! እኛ ከስንቱ ነው የምንዋጋው?"
አጃቢውን ጠሩ። አጃቢው ተጣሩ እቴጌን በሆዱ እየዘፈነ። ከች አለ። "ይህንንም የማይረባ አድሃሪ! የነጭ ቁስ አምላኪ! ከቻልክ ምናምኑን በመቀስ፣ ከልሆነ ቂጡን በሳንጃ በልልኝ።" አሉ። አጃቢው ትዕዛዙን እንደተቀበለ፣ ወታደራዊ ሰላምታውን ሊደግም… ባለበት ቀጥ ብሎ እንደቆመ፣ አንድ እግሩን ሽቅብ ወደላይ… ሰቅሎ… ሰቅሎ… ሰቅሎ…ጉልበቱ ደረቱ ጋር ሲደርስ፣ ለአፍታ አየር ላይ አቆመና፣ ወደታች ቁልቁል አንደርድሮ መሬቱን ሊደቃው ሲል…
"ቆይ …ቆይ… ቆይ … እያሉ ፍንጥር ብለው ከተቀመጡበት ወንበር ተነሱ። እግሩ መሬት ከመድረሷ በፊት ሊያስቆሙት። አጃቢው አየር ላይ የቀረ እግሩን እንዳንጠለጠለና፣ በቆመበት እግሩ ሚዛኑን ለመጠበቅ፣ እየታገለ "ምንድነው?" በሚል ተመለከታቸው።

"ነገርኩህ! ነገርኩህ! ይሄ ግንድ 
እግርህን፣ ድምፅ ሳታሰማ እንደሰቀልክ፣ድምስ ሳታሰማ አውርድ!አሉት። አይናቸውን እንዳፈጠጡበትና በትረ መኮንናቸው በማስጠንቀቂያ መልክ እየቀሰሩበትበት።

አጃቢ ሆዬ! አየር ላይ ተንጠልጥሎ ከቁጥጥሩ ውጪ የሆነበት እግሩን ጥርሱን ነክሶ፣ትንፋሹን ውጦ፣ ሚዛኑን አጥቶ እየተንገዳገደ ቀስ አድርጎ ድምፅ ሳያሰማ መሬት አስነካት፣ ሰውየውን ይዞ መውጣት ጀመረ

"ይሄን ጉልበት በባዶ ሜዳ ከምታመክኑት፣ ልማት ላይ ብታውሉት ምን አለ? " እያሉ ወደ መቀመጫቸው ተመለሱ።

ተግሳፃቸው ከኋላው እየተከተለው። ኮቴውን ሳያሰማ በጥፍሩ እየተራመደ ሄደ። በሰውየው ገለል ካለ ስፍራ ወስዶ እርምጃውን ሲወስድበት ምንም አይነት የተኩስ ድምፅ፣ ሳያሰማ፣ተመልሶ ከቢሮው ገባ። ያለምንም ተኩስ እንደሸኘው የታዘቡት ሊቀመንበር
"በሰደፍ ነው?" አሉት።
"አይ "
"እና… "
"ለሰላምታ አውጥቼው የነበረው ጉልበት መክኖ እንዳይቀር፣ ጓሮ ወስጄ በጀርባው ካስተኛሁት ቡሃላ፣እዚህ እግሬን አንጠልጥዬ ካቆሙኩት፣ ጀመርኩና፣ በከፍተኛ ሀይል ቁልቁል አንደርድሬ፣ልቡ ላይ በማሳረፍ፣ሸኘሁት።"

"በጣም ጥሩ! በጣም ጥሩ!። እንዲህ ንቁና ፈጣን ወታደር ነው የሚያስፈልገን፣ ብለው አመስግነው። ወደ መጨረሻው ዶሮ አርቢ ዞረው ። "እሺ አንተስ?" ሲሉ ጠየቁት ስልችት መንፈስ… ይሄኛው ነቄ ነው። አቻዎቹ ገለል ወዳለ ስፍራ ተወስደው፣ የደስታ ርችት እንዳልተተኮሰላቸው ወይም በድምፅ አልባ ጭብጨባ እንዳላመሰገኗቸው አውቋል። ስለዚህ አንድ ዘዴ ፈጥሮ ማምለጥ አለበት። በመጨረሻም ይህን መልስ ሰጠ "ጌታዬ! እኔ እንኳን፣ ስንዴም፣ በቆሎም አልቀልባቸውም። ገንዘቡን ነው አንድ ሁለት ብዬ ቆጥሬ የምሰጣቸው።ገንዘቡን ወስደው ምን እንደሚበሉት ግን እኔንጃ።" ሲል መለሰአሉ። ልብ አርግ አሉ ነው!! ምንም የተረጋገጠ ነገር የለም። አሉባልታ።
ወገሬት!!

" ግ መ ሌ ን ም አ ስ ራ ለ ው… "

#ሳteናw

ሁሌም በተለመደው፣ ጊዜ፣ ቦታና ሰዓት፣ ሁሉም መሿለኪያውያን ከአፍጥር ቡሃላ በመሿለኪያዋ ተሰብስበዋል። ቀን በፆም እንደ ቁርበት ደርቆ የዋለ ሁሉ፣ አሁን ዘና ብሏል። ይጫወታል፣ ይሳሳቃል፣ ይጯጯሃል፣ ይቅማል። አዲሱ የፉአድ መንዙማ "ሰላም ነጃ" እያለ ከብሉቱዝ እስፒከሩ ይሰማል። በጉርዷ በርሜል እሳት ይነዳል! በእሳቷ ዙሪያ ተቀምጠዋል። ትኩስ ነገር የሚሸጡ ልጅ አገረዶች፣ የቡናና ሻይ፣ በማቅረብ ረገድ ገበያቸውን አጧጡፈውታል። የጥንቱ የመርካቶ የረመዳን ምሽት ድባብ፣ ጨርሶ እንዳይጠፋ ይመስል፣ በመሿለኪያ ብቻ ይታያል። በምርቃና ሚናነት የነበረው ጫጫታ ቀስ በቀስ ወደ ፀጥታ ሲለወጥ፣ ሁሌም ፀጥታ ጠብቆ መወያያ ድንገት ርዕስ በመክፈት የመታወቀው ሰያ ነጭ ሽንኩርት ዛሬም በድንገት ፀሎትም ምኞትም የመሰለ ንግግር ያንበለብል ጀመረ…

"… ያረቢ በዚህ ረመዳን ይሁንብህ … የተረጋጋች ህይወት፣ መሽታ በነጋች ቁጥር አዳዲስ የምትሆን ቀን። አለ አይደል አሁን እንዳለው አንድ አይነት ከሆነ አዋዋል ተቃራኒ የሆነች። ደግሞ… ተረጋግታ ምታረጋጋኝ፣ የህይወቴ አጋር። ቀን በተረጋጋ ውሎዬ… ናፍቄ፣ ማታ እስካገኛት የሚጨንቀኝ ሚስት። ገና ስገባ ከበሩ… "ሀቢቢ!እንኳን ደህና መጣህ!"ብላ ከንፈሬን በከንፈሯ ጨብጣ ምትቀበለኝ። ቀን ያበሳጨኝን ጉዳዮች ሁሉ፣ ልብ በሚያጠፋ አሳሳሟ የምታጠፋልኝ። አጠገቧ ስሆን፣ ደስታ የተባለ ሁሉ፣ እንደ ዛር በላዬ ላይ ሰፍሮ፣ የሚያንዘረዝረኝ። መቼም የተራዘመው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ኢሳት ማየት እንጂ ምኞት አይከለክል። በመሆኑም እመኛለው!! አርቄ አልማለው። ደሃ በህልሙ ምናምን ብለህ ደግሞ ሙድ ጋማ!።በል አሉህ። ምድረ በርሜል!!። እኔ ከምሬ ነው። የሚያሳካው እሱ ነው። ይሄኔ እኮ በዚህም ያሳከከህ አለህ!! የራስህ ጉዳይ! ብቻ የተረጋጋች…

"አረ!! ቆይ … አረ!! ቆይ… እስኪ ተረጋጋ! አበድክ እኮ!! " ሳተናው እየጮኸ አቋረጠው።

"ይኸው!! ምን አልኩ? ምን ብዬ ነበር? አያችሁ ሲያሳክከው! እንዳንተ አይነት ምቀኛ እያለ በየት በኩል እንመኝ? ስማ አከክም አላከክም፣እኔ እመኛለው። ተረጋግቼ አልማለው። ተስፋ እስንቃለው። ፀሎት ጠዋት ማታ አደርሳለው። በአስተማማኝ ሁኔታ መሰረት ያለው የተረጋጋና በቂ የገቢ ምንጭ ያለው መተዳደሪያ፣ የተግበሰበሰ ብር ባልጠላም የተግበሰበሰ ኑሮ  አልፈልግም! በቃ የተረጋጋ! ብቻ የምፈልገውን ማድረግ ያስችለኝ!!ከዛ ውጪ ወላ ሃንቲ!! ከሚስቴ ጋር ተረጋግተን ……

"አረ ባክህ ተረጋጋ አንተ ሰው!! "ቡፌት ነበር ያቋረጠው። "ምንድነው ብቻህን ምታብደው!? ግልፅ አድርገውና አብረን እንበድ?! 

"ዝም በል! እኔ አላበድኩም ምኞቴን ነው የለመንኩት!!"

"ድንበሩን ያለፈ ምኞት ከእብድ ነው !! ስለዚህ እመነኝ ሰያ አብደሃል፣ ደግሞም እብድ ሁሉ አብጃለው አይልም እኮ! እንደፈረደብን ይህን ልጅ የሆነ መላ ተፈላልጠን  አማኑኤል ሆስፒታል እናስገባው እንጂ!! ዝም ትላላችሁ እንዴ? ጎበዝ? "

"አረ! የአማኑኤል ጂኒ ይፈለጥህ! አን ግባሶ! ሟርተኛ፣ ደግሞ መመኘትም ልትከለክለኝ ነው?" በሰያ ቀልዳዊ ስድብ መሿለኪያን አስገምጋሚ፣ የሳቅ  ወጀብ አናወጣት።

"አይደለማ!ሰ…" ብሎ ጀመረ ሳተናው። "…ስትመኝ ካለህበት ነባራዊ ሁኔታ አንፃር ሊሆን ይገባል!! ለትልቁ ምኞትህ ቢያንስ ቀድመህ ሁለት እርምጃ መቅረብ አለብህ። ሰው ሚልየነር ሆኖ ቢልየነርነት ቢመኝ አግባብ ነው!! ለቂጡ ጨርቅ የሌለው ትሪልዮነር ያርገኝ ቢል ይሄ ሰው በእርግጥ አብዷል። አንተም ሳስብህ ልክ እንደዚህኛው ሰውዬ እያበድክ ነው … ቅድሚያ የምትመኘውን እወቅ። ሚስት ከመመኘትህ በፊት፣ ራስህን ማስተዳደር መቻልህን አረጋግጥ። ከቤተሰብ ጥገኝነት ተላቀህ ያለማንም ድጋፍና እርዳታ በመቆም ሀላፍትናን ልትለማመድ ይገባል። ይህን ስታረጋግጥ ሃላፍትናዎችን መሸከም እንደማይከብድህ ስታምን፣ ትዳር ምናምን የተባሉ ነገሮችን በርህን ክፍት አድርገህ ትመኛለህ፣ ብሎም ትፀልያለህ።፣ የዛኔ ተግባርህ፣ ከፀሎትህ ጋር ተጋግዞ ወለል ካለው በርህ ይገባልሃል። ይህ ነው አካሄዱ። ዝም ብሎ ተቀምጦ ድንበር የጣሰ ምኞት እብደት እንጂ ሌላ አይደለም።" ሲል ሳተናው ሁሉም በጥሞና  ያደምጠው ነበር።

"የምኞት ድንበር ቸካይ ያደረገህ ማን ነው ባክህ? ደግሞ የሚያሳካው ፈጣሪ ነው" አለው ሰያ በአንድ በኩል የሳተናው ንግግር እውነታነት እየታየው።

"ልክ ነው! አለው የንግግሩን ቅላፄ ወደ ቁም ነገር እየለወጠ። "እንዳልከው የሚያሳካው ፈጣሪ ነው! እኔም ሳጥናኤል ነው አልወጣኝም። ዋናው ነጥቤ ግን ፈጣሪ የሚያሳካልህ፣ አንተ መንቀሳቀስ ስትጀምር፣ ነው። ለስኬትህ መጀመሪያ፣ ተግባራዊ እንቅስቃሴ ጀምር ነው። ይሄን ሳታደርግ እጅ እግርህን አጣጥፈህ፣ፈጣሪ ነው የሚመግበኝ ብለህ፣ በርህን ዘግተህ ብትውል፣ ጠኔ ይቀረጥፍሃል እንጂ፣ በአረቢያንስ ናይት ተረት ተረት መፅሀፍ ላይ … እንዳለው ታሪክ፣ አላዲን ፋኖሱን ሲፈትግ እንደሚመጣው ጂኒ፣ ጣፋጭ ምግብ፣ በወርቅ ሳህን አሳብዶ አያቀርብልህም። ገብቶሃል? የምልህ?።  ለመብላት፣ መንቀሳቀስ መስራት ይጠበቅብሃል፣ የዛኔ ፈጣሪም እገዛውን ያደርግልሃል። ስራህን ያገራልሃል፣ ይመግብሃል። የራስህ ጥረትና ጥንቃቄ ሳታደርግ ፈጣሪ አዳኝ ነው፣ ጠባቂ ነው፣ብለህ ብቻ ከምትደረድርበት ኤፍኤስአር ላይ ተወርወር እስኪ? በፓራሹት የሚቀልብህ መሰለህ? የሚያድንህ፣ የሚጠብቅህ፣ መጀመሪያ፣ መጠንቀቅ ስትችል ነው። እራስህን ስትጠብቅ ነው። ግልፅ ነው? ብሎ ቀና አየው ሳተናው።

  የንግግሩ እውነታነት ፍንትው ብሎ የታየው ሰያ ነጭ ሽንኩርት! አሁን ተረጋግቶ በአዎንታ ራሱን ነቀነቀ። ማላገጥ ሟንጓጠጡ ቀርቶ፣ ሁሉም በቁም ነገር እያደመጡ መሆኑ ሲረዳ ሁሉንም የሚያማክል ወቅታዊ ሀሳቡን አከለ…" ባይሆን ሁላችንም ከተግባር ለውጥ ጋር ያለንበት የረመዳን የመጨረሻው አስር ቀን ፈጣሪ የባሮቹን ፀሎት ከየትኛውም ግዜ በበለጠ የሚቀበልበት ጊዜ ነው። ልንጠቀምበት ተገቢ ነው። ይሄ ለሊቱን ሙሉ መቃማችን ቀርቶ በተሃጁድ ሰላት ላይ፣ እንለምነው። ደግሞ ተሃጁድ ሰላት ላይ፣ ይሄን ገለምሶ አፍሰን አፍሰን፣ ለቅሶአችን ከፋቲሃ ጀምሮ፣ የሰጋጁን ጥሞና የሚሰርቅ እንዳይሆን እንጠንቀቅ። ልብ አድርጉ!! አናልቅስ አላልኩም!!ማልቀስ ካለብን በስርዓት ድምፅን ቀንሰን፣ ሌላውን ሳናውክ አልቅሰን እንማፀነው። የተግባር ለውጣችንንም ከዚህ ጊዜ ጀመሮ፣ እንተግብረው… የሚናገረው ከልቡ ነበር። "…ቆይ! ለውጥ አንፈልግም? ለውጥ አትፈልግም ጄጃን? ለውጥ አትፈልግም ቡፌት? አንተስ ጃንደረባው ለውጥ አትፈልግም? ቅድም ሰያ የተመኘውን በህይወታችን እንዲፈፀም ሁላችን አንሻም? እርግጠኛ ነኝ የሁላችንም መልስ "እንፈልጋለን" ነው። ስለዚህ ተግባራዊ እንቅስቃሴ እንጀምር።  አረቦች እንደሚሉት "ግመላችንንም እንሰረው፣ በአላህም እንመካለው"። ምን ለማለት ነው? ከፀሎታችን ጎን ለጎን ለፍላጎታችን መሳካት የተግባር እንቅስቃሴ ወሳኝ ነው ። እንደውም ዛሬውኑ፣ እላፊ ወጪ ለመቀነስና ለመቆጠብ፣ ፈጣሪም ይረዳን ዘንድ የተሃጁድ ሰላት ብንጀምርስ?። ልክ አይደል እንዴ? ሲል ሁሉንም ጠየቀ። "አዎ"ሲሉ ከልባቸው በህብረት መለሱለት። አላህም ያግዛቸው።
ወገሬት!!

" አ ታ ሳ ዝ ን ም … ወ ይ ?"

====================
#ሳteናw

… በስሙ የምጠራው ወንድ አያቴ ድንኳን በሚያክል ካቦርቱ ወሽቆኝ፣ የወፍቾ ኳስ ሲሰራልኝ ጭላንጭል ትውስታዬን የቀረፅኩባት ስቱዲዬ ነበረች። ፍቅሩን ሳላጣጥም፣ ትውስታው በህሊናዬ ግብዓቱን በደንብ ሳያከማች፣ የቤቱ አንደኛው ምሰሶ ወንድ አያቴ ከሰማይ ቤት ተጠርቶ ሲለየን፣ በእዬዬ የለቅሶ ቀጠና ሆና የተሸኘባት ቤቴ። በብረት ምጣድ፣ ሚናነት ከሳሎን ወደ ሻወር ለውጠናት ገላችንን ታጥበን በእቅፏ የተጠቀለልንባት ፉል ውሃችን።ወይ እሷ ምን ያልሆንባት አለ? አረ ምንም!!

በመጀመሪያ … Granዶቼ የፍቅር ምሰሶ ሆነው ገነቧት፣ የጋተ የናቴን ጡት ያለጊዜው ትቼ፣ የሴቷ አያቴን ደረቅ ጡት እየጠባሁባሁ አደኩባት። እስከ ጉርምስናዬ መጀመሪያ ድረስ ህይወቴ መልህቋን ጥላ የረጋችባት ወደብ፣ ታሪኬን የመዘገብኩባት ድርሳን፣ ሀዘን ደስታዬን የተወንኩባት መድረክ!! ነበረች ቤቴ። ገራዤ በህክምና ይሁን በግብርና መሳሪያ እንደገረዘኝ እንጃለቱ፣ ትንሿ ቆለጤን ሲከረትፍ፣ በፈጠረው ስህተት፣ ፊኛዬ ደህና ቡጢ እንቀመሰ መንጋጭላ አብጣ፣ በዚሁ ሰበብ የሽንት ቧንቧዬ ጠባ፣ ለሶስት ቀን መሽናት ቢያቅተኝ፣አያቴ ጭንቀቷ አላስቆም አላስቀምጥ ብሏት፣ ቢጨንቃት ቢጠባት፣ ዱዓ ለማስደረግ ቆጮና አይብ ተደግሶባት፣(የዚን ሁኔታ መሉውን ማንበብ ከፈለክ የዳዶቃዋ በሚለው ርዕስ ታገኘዋለህ!) በወደጅ ዘመድ እናቶች ዱዓ ለቆለጤ ተለምኖባት፣ በዚሁ ሰበብ ልትፈነዳ የደረሰችው ፊኛዬ፣የፀሎታቸው ጥሪ በፈጣሪ ፈጣን ምላሽ አግኝቶ፣ በመካከላቸው ተበልቅጬ በጀርባዬ እንደተኛው ሽንቴ ወደ ኮርኒሱ ተንፎልፎሎ የተነፈስኩባት፣ የአያቴና የእናቶች ደስታ በእልልታ የደመቀባት፣ ከሷ አልፎ በመርካቶ ያስተጋባባት ነበረች። ይህቺው የዛሬ አሳዛኝ…ቤቴ። ቀይ ፖፖዬን በጳውሎስ ኞኞ ትንግርት መፅሄት ሰበብ፣ የተውኩባት እናት ሀገሬ ነበረች… በአያቴ ልጆች፣ በምላቸው እህቶቼ! ወንድሞቼ። የስጋ ወላጆቼን ከነመፈጠራቸው ሳላስተውል በፍቅር ተከበብቤ ያሳለፍኩባት ዋሻዬ።  ለመጀመሪያ ጊዜ የህፃናት መዋያ ተመዝግቤ፣ ትምህርት የተጀመረ ቀን ስሄድ በአቅሚቲ ዝንጥ ዝንጥንጥ ብዬባት። አሁንም አሁንም ያለ ማቋረጥ፣ እንደ ግሉኮስለሚንጠባጠበው ንፍጤ መቆጣጠሪያ መሃረብ፣ የኮት ደረቴ ላይ በመርፌ ቁልፍ  አንጠልጥዬ፣ እንደ ዘማች በስቄና ትጥቄ ታጅቤ፣ የወጣሁባት፣
በግንቦት 20 ማግስት…
"ደርግ ያሳደገው ሌባ፣
ኢህአዴግ ይቀጣዋል" እያልን ምንነቱ በውል ያልተገለፀልልን፣ ቤት ማይመታ ግጥም፣ እንደ መዝሙር ከአቻ ጓደኞቼ ጋር በህብረት የዘመርንባት፣ የኪነት ክበባችን።

  ደግሞ በዛው ሰሞንበሰፈሬ መርካቶ  ጩሉሌ የወርቅ፣ ይሁን የነሃስ ሰዓቱ የተቀማው የደርግ ወታደር" ሌባውን ውለዱ ሲል"በከባድ መሳሪያው፣ የአናቷን ክፈፍ ድብድቦ ወንፊት ያስመሰላት(የወርቅ ሰዓት ቢሆን እንጂ፣ ለነሃስ ሰዓትማ ይህ ሁሉ ጥይት ያባክናል አልልም)። ሳምታዊዉ የአያቴ የቡና ስርዓት ሲፈፀም፣ የእጣን፣ የአይብና ቆጮ ጠረን ያወዳት፣ በጭሳጭሷ ሳቢያ ሁሌም ሚያድፈው ላንቃዋን(ኮርኒሷን)፣ የረመዳን ፆም በመጣ ቁጥር በቀለም ቀቢ ያስቀባናት፣ አልያም እንደ ቀለም ቀቢ በበርሜልና መሰላል ላይ ተንጠላጥለን ከእህቴ ጋር፣ ኦሞ በራሰ ብጣሽ ጨርቅ የወለወልናት፣ ውሃ እየተረጫጨን ተሳስቀን የፈነደቅንባት የዘመናችን ኤድናሞል የህፃናት መዝናኛ አለም። ከጓደኞቼ በጨዋታ ተጣልተን ተማትቼ ና፣ ሸሽቼ የተደበኩባት ምሽጌ። ሁሌም ግሳፄዋ በኩርኩም የሚጀምር በሆነው፣ ትልቋ እህቴ ኩርኩም በለቅሶ ያላዘንኩባት። ቴቪ ሲገባባት እንደ ሀገር መሪ፣ ደማቅ አቀባበል ያደረግንባት መስክ። አቤት የዛን ለት ቲቪ ብርቅ ሆኖብን፣ ለቲቪው ደህንነት ሲባል በታላላቅ ወንድሞቼ የተቆለፈባት፣ መሽቶ ቲቪ ስናይ ባልጠፋ ቦታ ለአራት አንድ አልጋ ላይ በፍቅር ሰፍቶን የተኛንባት። ወይ አሳዛኝቷ። ቤተሰቡን ብሎ የመጣ ዘመድ፣ ወዳጅ  ያስተናገድንባት፣ እንደራሱ ቤት በነፃነት ያሳለፈባት። ካሏት ክበብ በሶስተኛው፣ በጊዜው ጎረምሳ የነበሩት የታላላቅ ወንድሞቼ ባልንጀሮች ተመሽገው እንደ ፊደል ሀ… ሁ… እያሉ በታላቆቼ የኔታነት የሱስ አይነት ቆጥረው የተማሩባት። እየኮረኮሙ የሚሹትን(የፈረደብኝ እኔን) የላኩባት። በጅምላ ያፈቀሯትን የጎረቤት ቆንጆ፣ ደብዳቤ ያለመታከት የተላላኩባት። (ምናለ ለአንዱ እንኳ እሺ ብትል እስኪ?!)። የቱጃር ቤት ወግ ደርሷት መደበኛ ስልክ የገባባት ዕለት፣ ከት/ቤት ስመለስ፣ አያቴ ሰላት ላይ ብትሆንም፣ ዜናውን እስክትነግረኝ አላስችል ብሏት፣ በጣቷ ጠቁማኝ፣ ስልኩን ወፍራም ትራስ ላይ ተቀምጦ፣ እንደ አመት በዓል ድፎ! ዳንቴል ለብሶ ሳየው በአግራሞት የጮህኩባት፣ቤቴ። ሚስኪን ስታሳዝን።  አመታዊ በዓላት ኢድና አረፋ፣ በመጡ ቁጥር ከትውስታ በማይጠፋ መልኩ በደማቁ ያከበርንባት። ለኢድ የተገዛልኝን ልብስና ጫማ እስኪነጋ አላስችል ብሎኝ ለብሼ የተኛሁባት ድንክ አልጋዬ!!። ለአረፋ በዓል ምክኒያትነት የተገዛውን በሬ ከጓደኞቼ ጋር፣ የኛ ይበልጣል የኛ ይበልጣል ስንል፣ የተፎካከርንባት። የዛን ሰሞን ቁርስ፣ ምሳ እራት፣ ክትፎ በቅቤ፣ የጠጣንባት። በመጨረሻም (ፎላ) ሻኛው ድፍኑን ተቀቅሎ ወዳጅ ዘመድ፣ በተገኘበት በባህላዊ የቡና ስነ ስርዓት፣ በአያቴ እንደ ተቆራጭ ኬክ ተቆራርጦ ና ታድሎን በልተን፣ በሬውን ከብልቱ፣ እስከ ጥፍሩ ደረስ፣ አንድም ሳናስተርፍ ቁርጥምጥም አድርገን በልተን፣ መጨረሳችንን ያወጅንባት። እህቴ ለማንም የማይቀረው ጉዞ ወደ አረቡ አለም በሄደችበት ምሽት፣ እኔና አያቴ መኝታዋ ባዶ ሲኖንብን፣ ገና በአንድ ቀኗ ናፍቆቷን መቋቋም ተስኖን፣ በውድቅት ሌሊት፣ ከእንቅልፍ ባነን ተቃቅፈን ያነባንባት። አቤት አንድነታችን፣ አቤት ፍቅራችን!! ይህን ሁሉ ነገር በእቅፏ ሸሽጋ ያስተወነችን መድረክ!። ታላላቅ ወንድም እህቶቼን ተኩለው ሲዳሩ፣ ፣ጉሮ ወሸባዬ ፈንጥዘን የሰረግንባት። አልቅሰን፣ ሙሾ አውርደን ሬሳ በየተራው የሸኘንባት ነበረች። ደግፋ ይዛት የነበረችው አንድ ምሰሶ(አያቴ) በሞት ተጠልፋ ስትድቅ፣ ፍፁም ተቀየረች የማናውቃት የማታወቀን ሀገር ሆና አረፈች። የታሪክ ድርሳንነቷ ቀርቶ፣ የታሪክ አተላ ሆነች!! በሳቃችን እንዳልሳቀች፣በዳንሳችን እንዳልተውረገረገች፣በለቅሷችን እንዳላነባች፣የሆነውን እንዳልሆነች፣የጠላነውን፣ እንዳልጠላች፣ የወደደነውን፣ እንዳልወደደች። ቤተሰቡን ያለ አንዳች አድሎ በፍቅር አስተሳስራ እንዳላኖረች ሁሉ። ዛሬ ግን ክፉ ቀን መጣና፣ የጋራው ፍቅር በራስ ወዳድነት ተለወጠና። የአንድነት ፍቅር ጠፋና፣ ከሰው ገንዘብ አስበለጠችና እሷም በአቅሟ  እንደዘመኑ ሰው ፍትሃዊነቷ የውሃ ሽታ ሆነና፣ ለባለጊዜ አንድ ወገን አደላችና፣ "ገንዘብ ካለ በሰማይ መንገድ አለ" ሲሉ ሰምታ ራሷን ሰማይ ሰቀለች። ገንዘብ ተከትላ ሄደች። ታች ያለ ቤተሰቧን በተነች፣ አይኗን በጨው አጥባ አላውቃችሁም ስትል ካደች። ካደመው አደመች፣ትላንት የኔ ነበረች ብሎ ሚዘክራት፣ ዛሬ በሰማይ ላይ ያለች፣ ወተቷን የማያይ የታሪክ ላም ሆነች። ሁሉም አዘነባት!! ይብላኝላት ለሷ እንጂ!! እኛማ ጊዜ ሳይለውጠን አለን። ከምር ግን! አታሳዝንም ወይ? …
ወገሬት!!

"ጉ ራ = ብ ቻ!"

#ሳteናw

   ምድሪቷ መንጋቷን የሚያበስረው የመስጊዱ የአዛን ጥሪ ሲሰማ፣ በንዴት ተከናንቦ የተኛበትን ብርድልብስ ገልቦ ተነሳና በጨለማው ተቀመጠ። አዛን ብቻ ሳይሆን፣ ተስሃሩ ፣ ተከለሉ፣ የሚለውን የመስጂድ ጥሪም አንድ በአንድ በቅደም ተከተላቸው  ሰምቷል። በኮርኒሱ ውስጥ የሚራኮቱ አይጦችን ኮቴ፣ ልብ ብሎ ከመስማቱ የተነሳ፣ በኮቴያቸው ብቻ፣ ብዛታቸውን፣ ትልቅ ይሁኑ ትንሽ  መጠናቸውን፣ ለይቶ አዉቋቸዋል። ትንሽ ቢቆይ ቋንቋንቸውን ራሱ፣ ሳይለምድ አይቀርም። መኝታው ላይ እንደተቀመጠ በጨለማው ላይ አፍጥጧል።

የሰውነቱ ሙቀት፣ የዳቦ ሊጥ፣ እንደ ባትራ ቢጣድበት እንደሚጋግረው አልተጠራጠረም። በደምስሩ የሚዟዟረው እሳት እንጂ ደም አልመስልህ አልመስልህ ብሎታል። ኡፍፍፍ… ተንቆራጠ፣ ተቀመጠ ፣ተነሳ።  ምን እንደሚያደርግ ግራ ግብት ብሎታል።  "ወይኔ!" ይላል በንዴት ደግሞ ደጋግሞ።

ለዚህ ያበቃው ንዴት በመስጊዱ የአዛን ጥሪ፣ ወይም በአይጦቹ ቀልቃላነት አልነበረም። በምርቃና ለሊቱን ሙሉ እንቅልፍ በማጣቱ እንጂ። "ይሄ ሰውዬ ምንድን ነው ያስቃመን?" ራሱን ይጠይቃል። ምሽቱን የቃመውን ጫት፣የሸጠለትን ሰው!!። በመላው ደምስሩ የነበልባል ፍጅት ይዟዟራል። ጫቱን ሉሉ አድርጎ የተኛው እኩለሌሊት ቢሆንም፣ ሁለተኛው የሌሊቱ ክፍል እስኪገባደድ እንቅልፍ በአይኑ አልዞረም። "ኡፍፍ በገዛ ገንዘቤ እሳት?"። እንቅልፍ ያጣ አይኑ ይቆጠቁጠዋል፣ እንቅልፍ ግን ወፍ የለችም። ሲተኛ ከራስጌው አስቀምጦት የነበረውን የታሸገ ውሃ፣ በደመነብሳዊ ግምት ፣ እጁን ሰዶ አነሳና በመሃል አናቱ ላይ አንደቀደቀው። ከአናቱ ወርዶ በጀርባው አልፎ፣ የውስጥ ሱሪው ድረስ የውሃው ቅዝቃዜ ሲያረሰርሰው፣ ትንሽ ቀለል፣አለው። የመኝታ ልብሱ፣ ፍራሹ የመበስበሱ ጉዳይ ከገጠመው የምርቃና ጉድ! አንፃር ቁብም አልሰጠውም።

ጫት እንቅልፍ ይከለክላል ሲባል በወሬ ደረጃ ይስማ እንጂ፣ ከእድሜው አንድ ሶስተኛውን በቃመበት ጊዜያት እንደዚህ ጉድ የሰራው አንድ ጊዜ ብቻ ነው። ጫት  የጀመረ ሰሞን ምርቃና ለብሶ የሚተኛው ሌላ ብርድልብስ አለመኖሩን አስረስቶ፣ በውድቅት ሌሊት የሚተኛበት ብርድልብሱን ካዘፈዘፈው በቀር፣ እንደዛሬው ጉድ የሰራውን አያስታውስም።

"አረ! መርዝ ያርግብኝ ሁለተኛ ከቃምኩ" እያለ ሌሊቱን ሙሉ ዝቷል። ዛቻውን ይፈፅም አይፈፅም ግን እርግጠኛ አይደለም። የቃሚ ነገር ይኸው ነው። አልቅምም ብሎ ዝቶ ያድራል፣ በማግስቱ ዛቻው ዛቻ ብቻ ሆኖ ይቀራል። በጠዋት ለስራ መነሳት ግድ ቢለውም፣ የቀጠሮ ሰዓቱን አራዝሞ ቀጠረውና፣ ሰላቱን ሰግዶ ተመልሶ ተከናንቦ ተኛ። አሁን ትንሽ ለውጥ አለ። የውሃ ቅዝቃዜ የፈጠረበት ስሜት እንቅልፉን እንዲያመጣለት እየፀለየ… ለሰላሳ ምናምነኛ ግዜ ለመተኛት ሙከራ አደረገ … ተሳካለት።

… ድንገት ከአንቅልፉ ሲባንን ከመኝታ ቤቱ በር ስንጥቆች የገባው ብርሃን፣ ክፍሏን አጥለቅልቋት ነበር። ተንቀሳቃሽ ስልኩን አንስቶ ሰዓቱን ተመለከተ። ከረፋዱ አምስት ሰዓት ይላል። በድንጋጤ ተነስቶ ልብሶቹን በችኮላ መለባበስ ጀመረ። የቀጠረው የሰዓት ድምፅ፣ በቀጠሮው አለመስማቱ አስገርሞታል። ደግነቱ የግሉን ስራ ስለሚሰራ ለምን አረፈድክ ብሎ የሚገላምጠው፣ ህሊና እንጂ አለቃ የለበትም። በዛ ላይ የፃም ወቅት በመሆኑ የስራ ቦታው መሞቅ የሚጀምረው ከእኩለ ቀን ቡሃላ መሆኑን እያምሰለሰለ ልብሶቹን ለባብሶ በአቅራቢያው ወደ ሚገኘው የስራ ቦታው ወደሆነችው መሻለኪያ ሄደ። እንዳሰበው የገበያ ስፍራው አልሞቀም ነበር። እቃዎቹን ደርድሮ ካስተካከለ ቡሃላ፣ እንቅልፍ  ያልጠገበ ፊቱን ለአላፊ አግዳሚው ክፍት ኢግዚቢሽን አድርጎ ገበያ መጠበቅ ጀመረ።

ሌሊቱን በሙሉ እንቅልፍ ያሳጣው የጫቱ ነገር ግን ከንክኖታል። ችግሩ ከሱ ይሁን ከጫቱ እንቆቅልሽ ሁኖበታል። ይሄ ሰውዬ ጉድ ሰራኝ! ይላል ለራሱ።  የሀረርጌ ጫት አስመጥቶ የሚሸጥ የስራ ጎረቤቱን።"እኔን ብቻ ነው ወይስ እነሱም እንደኔ እንቅልፍ አጥተው ይሆን?" ቆይ እስኪ የእነሱን ሁኔታ ልጠይቅና፣ እውነቱን እደርስበትየለ? አለ። ማታውን አብረውት የቃሙ የመሿለኪያ ጓደኞቹን። ብዙም ሳይቆይ አንዱ ጓደኛው አይኑ ደምመስሎ መጣ። ከሰላምታ በፊት የጠቀው ስለ ጫቱ ነበር። "ማታ ተኛህ ሰያ?" አለው ምን ብሎ እንደሚመልስለት ለማወቅ  እየጓጓ።

"ምን እተኛለው!! መቃብር ላይ የበቀለ ጫት ነው እንዴ የሸጠልን?  መገላበጥ ሲሰለቸኝ ተነስቼ ወጣው። አንተንም ከልክሎህ ነበር እንዴ?" አለው ብስጭት ባለ ድምፅ። የሰያ መልስ ሳቅ አጫረበት። ባንድ በኩል ችግሩ የሱ ሳይሆን የጫቱ በመሆኑ፣ በሌላ በኩል ጓደኛውም ችግሩን በመጋራቱ እያፅናናው። ሁሉም ጓደኞቹ መጥተው ስለጫቱ ጠይቆ የሰጡት መልስ አንድ አይነት ነበር። አልተኛንም። ሌሊቱን እንዴት በስቃይና በእንቅልፍ እጦት እንዳሳለፉት ሁሉም በምሬት ተናገሩ።
ሌላው አባል ሙልጌ ምሬቱን ከገለፀ ቡሃላ ጫት ሻጩን
"የኔ ወንድም!! ያንተ ጫት የቃመ ሰው እኮ ለመተኛት፣ አማኑኤል ሄዶ የእብድ መርፌ መወጋት አለበት!" ሲለው ሁሉም ቢስቁም፣ ማማረራቸው ግን አልቀረም። አስገድዶ ያስቅማቸው ይመስል። በመጨረሻም አንድ ድምዳሜ ላይ ደረሱ። "ጫት አንቅምም!!" ወይ የቃሚ ዛቻ አስኪ እናያለን!!

የአፍጥር ሰዓት ደረሰ። በአራራ ሲንገበገ የዋለ ሁሉ! ለሱሱ ምላሽ ሰጠ። በልቶ ጠጥቶ ጠገበ። ጥጋብ ያሳለፈውን፣ የመከራ ሌሊት አስረሳው። ሰውዬው ጫቱን ይዞ ሲመጣ፣ የመሿለኪያዊያን የአንቅምም ዛቻ፣ እንደ ጠዋት ጤዛ በነነ። የጫቱን ቀንበጥ ሲያዩ ጥርሳቸው ሻፈደ። በጥጋብ ሆነው የትላንት መከራቸውን ረሱ!! ጫቱን ተሻምቶ ለመግዛት፣ የሚቀድማቸው ጠፋ። ሁሉም የሰውዬውን ጫት መቃም ጀመሩ። የተማረሩበትን ትራጄዲ ሌሊት፣ በኮሜዲ ቀይረው ምሽቱን ይዝናኑበት ገቡ። ጥጋቡ ጋብ ብሎ የማታው መከራ ተደግሞ እስኪያማርሩ!! ትዝብት ነው ብቻ።

"ላያድን ቃል ብቻ!!
ምን ያደረጋል ዛቻ!ጉራ ብቻ!!"
አለ ቴዲ ምርጥ ሰው! ።
እውነቱን ነው።
ወገሬት!!

"የ ዳ ዶ = ቃዋ! "

#ሳteናw

  ከቤቱ የሚወጣው የቡና፣ የእጣን፣ የቆጮናአይብ፣ ጠረን ከራሱ አልፎ ጊቢውን አውዶታል። ይኸው መዓዛ ለጎረቤቱና ለመንደሩ ሁሉ በተለምዶ ለሚያውቁት (የዳዶ፣ቡና) በዋሽቶ ቤት መድረሱን ያውጃል። በዚሁ ሰፊ ቤት ውስጥ፣ ከዳር እስከዳር ኬሻ በተነጠፈበት ሜዳ ላይ ትራስ እንደ ውሃልክ ጠርዙን ተከትሎ በተደረደረና፣ ነጭ በነጭ በለበሱ በጎረቤት፣ በወዳጅዘመድ እናቶች ከጥግ እስከጥግ ተሞልቷል። የሰፈነው ፀጥታ፣ እንኳ ሃያ ሰላሳ የሚሆኑ እናቶች፣ አንድ ሰው ያለበት አይመስልም ነበር። ሁሉም ፀጥ ብሏል። ከቤቱ ጥግ በመጋረጃ ለተጋረደው አልጋቸው፣ ጀርባቸውን ሰጥተው፣ እንደታደሙት እናቶች በነጭ ልብሳቸው ደምቀው፣ ከደርባባ ሰውነታቸው ጋር የተለየ ግርሟ ተላብሰው፣ ከፍ ባደረጋቸው ፍራሽ ላይ ወይዘሮ ሸምሲያ (ዋሽቶ) ተሰይመዋል። ከፊት ለፊታቸው እንስራ በሚያክለው ጀበና የፈላው ቡና በመንተክተክ የጀበናውን ክዳን እያስዘለለው በሸፎው ላይ ተቀምጧል። አጠገቡ በስኒ የተገጠገጠው ረከቦት፣ የቡና ቁርሶቹ ዳንቴል እንደለበሱ ቦታ ቦታውን ይዘዋል። ዋሽቶ ከጎናቸው በተደጋገመ ግርዛት ሳቢያ፣ በሽንቱ ቧንቧ ላይ በተፈጠረው ኢንፌክሽን ምክኒያት፣ ከሸና ሶስት ቀን የሆነውን፣ የሁለት አመቱን የልጅ ልጃቸውን ከወገቡ በታች እርቃኑን እንደሆነ በሀኪም የተለጣጠፈች ወሸላው በግልፅ እየታየች እና ትንንሽ እግሮቹን እያንፈራጠቀ ተኝቷል። አሁንም አሁንም አንድ ነገር ይሆንብኛል በሚል ስጋት ይመለከቱታል።
ከምድጃው የሚተነው የእጣን ጭስ፣ ቤቱን ከማወዱ ባሻገር፣ ድባቡን በማሞቅ ረገድ ሰፊውን ድርሻ ወስዷል። ሁለቱም የቤቱ ልጅ አገረዶች፣ እቃ በማቀራረብ እንቅስቃሴ ተጠምደዋል።

ዋሽቶ ዱዓውን ለመጀመር፣ የቀረውን ነገር ካለ በሚል ማዕዱን መረመሩ። የቀረ አለመኖሩን ሲያረጋግጡ። ወደ ታዳሚ እናቶች ቀና ብለው የጭሱን ጭጋግ በአይናቸው ትኩረት እየሰነጠቁ የእናቶችን ስብስብ ከቃኙ ቡሃላ…
ዝግ ባለ ድምፅ
"ልጄ! ለዘምዘም መልዕከቱን አላደረሳችሁላትም እንዴ?" ሲሉ ጠየቁ።
"አረ! ጠርቻቸዋለው እማዬ" ስትል መልሰች ከጀበናው ፊት የተሰየመች የልጅ ልጃቸው፣ ማለትም የታመመው ህፃን ልጃቸው ታላቅ እህት።
"ታዲያ ለምን ዘገየች? ለልጄ ዱዓ ልናደርግ ነው ብለሽ አስጠንቅቀሽ አልነገርሻትም እንዴ?"
"አረ!! ነግሬያለው!" አለች።
"እሺ"ብለው
ቅቤውን እሳቱ ላይ ጣጂው በሚል ምልክት እያዘዟት ወይዘሮ ዘምዘም
"አሰላሙ አለይኩም" ሲሉ ገቡ።
"ዋአለይኩም ሰላም" የእናቶች የጅምላ ድምፅ ምላሽ ሰጣቸው።

  ወይዘሮ ዘምዘም በረጅሙ በኮባ የተጠቀለለ ጫታቸውን እንደያዙ ከዋሽቶ አጠገብ ተቀመጡ። በአይናቸው የታመመውን ህፃን በሀዘኔታ ተመልክተው ቀና ሲሉ፣ ለምን ዘገየሽ በሚል እይታ ዋሽቶ ሲገረምሟቸው አይን ለአይን ተገጣጠሙ።

ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ በአይናቸው የቀረውን ነገር አጣሩና ማዳውን(የቡናቁርሱን) ማሰነዳዳት ጀመሩ።  የረጋውን ቅቤ በሻይ ማንኪያ ሞዥቀው፣ ፈልቶ ዘራፍ ይል በነበረው ቡና ላይ፣በሌላ እጃቸው የጀበናውን ክዳን አንስተው፣ በቀዳዳው በላይ በላይ ቅቤውን ሲያጎርሱት፣ በግለቱ ቅቤውን አቅልጦ በማንሸራተት ወደ ሰፊው ሆድቃው ሰለቀጠው። ክዳኑን መልሰው ከደኑት። በሰፊ ጎድጓዳ ሳህን ተሞልቶ የቀረበው አይቤናጎመን የተሸፈነበትን ዳንቴል አንስተው፣ ምድጃው ላይ በእጀታ ኒኬል የቀለጠውን ቅቤ ገልብጠውበት ሲያበቁ፣ በላዩ ላይ የሚጥሚጣ ዱቄት ነሰነሱበት። አይብና ጎመኑ የተንሳፈፈበትን ቅቤና ሚጥሚጣ እስኪያሰርገው ድረስ፣ በሌላ ትሪ ዳንቴን ለብሶ ተነባብሮ የተቀመጠውን ቆጮ ገልጠው፣ በዳቦ ቢላ በአፋቸው ለማንም የማይሰማ ፀሎት እያነበነቡ፣ እንደ አነባበሮ እያሰመሩ ይጠርዙት ያዙ። የእንቅስቃሴቸው ዝግታነትና መመሰጥ፣ የመሬት ስበት በሌለበት ህዋ ላይ እንዳለ ተመራማሪ እተንሳፈፉ የሚያከናውኑ እንጂ፣ በቤታቸው ተቀምጠው የዳዶ ቡና የሚያሰናዱ አይመስልም ነበር…
በመሆኑ የሁሉንም ታዳሚ ቀልብ ስቧል። የቅመማ ቅመሙ መልካም ጠረን የታዳሚውን አንጀት  ያንቋርረዋል። ይህን አከናውነው እንዳበቁ ለሁሉም በሚሰማ መልኩ የመክፈቻ ዱዓቸውን (ጀባታ) ማድረግ ጀመሩ፣ አሚን አሚን አሚን በማለት ዱዓውን ተቀብለው አበቁ።
ጀባታው እንዳበቃ፣ ከፊት ለፊታቸው ተቀምጣ የነበረችው የልጅ ልጃቸው ጀበናውን አንስታ በቅቤ የወዛውን ቡና፣ አያቷ ባስተማሯት የተረጋጋ ስልት በሲኒዎቹ ትቀዳ ጀመር፣ በአንፃሩ እሳቸውም፣ አይቤበጎመኑን፣ በቅቤና በሚጥሚጣው ማላወስ ሲጀምሩ፣ ወይዘሮ ዘምዘም ደግሞ የተቆራረጠውን ቆጮ እየነጣጠሉና በትንንሽ ሰሐን አስተካክለው አቀረቡ፣ ዋሽቶ ያላወሱትን አይብበጎመን  በእፍኛቸው ዘግነው የተቆራረጠ ቆጮ ላይ በማድረግ ለታዳሚው ለምታደርሰው ሌላ ልጃቸው እያቀበሉ ማከፋፈል ጀመሩ። የሚግባቡትም በሹክሹክታ ስለነበር ቡናና ቁርሱም ለሁሉም እናቶች ደርሶ ሲመገቡም ሆነ ሲጠጡ በፍፁም ፀጥታ ነበር። በዚህ መካከል ለሚደርሰውም  ታዳሚም ሆነ ከቤቱ ውጪ ላሉ የጎረቤት ልጆች፣ ድንገት ጠረኑ ጠርቶት የደረሰ የኔቢጤውም የቡና ቁርሱ ታድሎት ተበልቶ ተጠጥቶ አበቃ። ዋሽቶ ላልነበሩ ልጆቻቸውና ለጎረቤቶች ድረሻቸውን በመጡበት ሰዓት እንዲበሉ ለይተው ከአልጋቸው ስር አስቀመጡላቸው።

ይህ ከሆነ ከተበላ ከተጠጣ ቡሃላ ሁሉም እናቶች ያመጡትን ጫት በአንድነት ከዋሽቶ ፊት ለፊት በመቆለል በሰፊው የእናቶች ዱዓ መረደግ ጀመረ። ዋናው የዱዓው አጀንዳ ለልጅ ልጃቸው ቢሆንም ቅሉ፣ ስለ ሁሉም ነገር ፈጣሪያቸውን ተለማመኑ። አሚን …አሚን …አሚን የሚለው የህብረት ድምፃቸው እንኳን  ቤት ውስጥ ላለው ለውጪውም ሰው ትኩረት ይስባል።
በሁሉም እናቶች የሚደረገው ዱዓ ደራ፣ የእናትነት ገራገር ባህሪያቸው ሆኖ፣ ስለ ግል ጥቅማቸው ሳይሆን፣ ስለልጆቻቸው፣ በወቅቱ ሰላም ስላጣችው ስለ ሀገራቸው ጭምር ፣ነበር። ረጅም ሰዓት የፈጀው የዱዓ ስነስርዓት ካበቃ ቡሃላ! ሁሉም እናቶች የታደላቸውን ጫት እየቃሙ ጥንድ ጥንድ ሆነው ወግ ጀመሩ። ይህን የተመለከቱት ዋሽቶ በመንዙማና በዚክር፣ ትክረታቸውን ለመሰብሰብ ከጅርባቸው ያለውን መጋረጃ ገለጥ አደርገው ከአልጋው ስር እድሜ ያወዛውን ድቤያቸውን አውጥተው አንዴ ሲመቱት አስገምጋሚ ድምፁ እንዳሰቡት የሁሉንም እናቶች ቀልብ ሳበላቸው። በመቀጠል ፈጣሪያቸውን፣ ነቢዩ ሙሀመድን(ሰዐወ) ደጋግ የፈጣሪ ባሮችን ታሪክ የሚያወሳ፣ ገድላቸውን የሚዘክር መንዙማ ይባል ጀመር። ቤቷ በድቤው ድው ድው ደው  ድው በሚለው ድምፁ፣ ሪትሙን በጠበቀው ጭብጨባ፣ በሚያወጡት ዜማና ግጥም፣ ልዩ ድምቀት ፈጠረች። ነሻጣ፣ ጨመረ፣ የነቢዩ(ሰዐወ) ስም ሲወሳ በሚያነቡ እናቶች እንባ ሰከረች።ከቀትር የጀመረው የዱዓው ስነ ስርዓት ፀሀይ ማዘቅዘቅ ስትጀምር የእናቶች ስብስብ ከመበተኑ በፊት የሚደረገው  የማሳረጊያው ፀሎት የሚጀመርበት ሰዓት ደረሰ። ይህን የተገነዘቡት ዋሽቶ ከወገብ በላይ እርቃኑን የተኛ የልጅ ልጃቸውን፣ ከነ ፍራሹ ተሸክመው ወደ እናቶች መሃል ሲያስገቡት። የቅድሙ ፀጥታ ሰፈነ። የማሳረጊያው ፀሎት ይደረግ ጀመር፣ ሁሉም እናቶች እንትፍ እንትፍ እያሉ ለዋሽቶ የልጅ ልጅ ዱዓ አደረጉ። ድዓቸው ከአርሽ በላይ ካለው ፈጣሪ ዘንድ ደረሰ፣ምላሹ ከሰባተኛ ሰማይ ወደ እናቶች ወረደ። ዋሽቶ የማሳረጊያው ፀሎቱ እንዳበቃ። የልጅ ልጃቸውን አንስተው ወደቦታቸ ሲመለሱ፣ የፈጣሪን ተዓምር አዩ። ክንዳቸው ላይ የተኛው ልጃቸው ድንገት ሽንቱን ፍንጥቅ፣ ብላ ውልብ ስትል፣ ዋሽቶ ባለማመን ቆይ ብለው ባሉበት ቀጥ አሉ። ቀስ ብለው ከእጃቸው ላይ ወደ መሬት ተነበርክከው ልጁን ከነፍራሹ  አጋድመው
"ሲሸና ያየው መሰለኝ" አሉ። ለማረጋገጥ የተኛበትን ትንሽዬ ፍራሽ እርጥበት እየደባበሱ። ለመሄድ ይዘገጃጁ የነበሩ እናቶች ዋሽቶንና ልጃቸውን ከበው ቆሙና እንደ ዋሽቶ ወደ እንትኑ፣ ሽንቱን በአይናቸው ጎትተው ያወጡ ይመስል አፈጠጡበት። በመካከላቸው ፍፁም ፀጥታ ሰፈነ። ትኩረታቸውን ከኋላ ለተመለከተ ሰው በቀብር ዙሮያ ቆሞ አንዱ በአንዱ ተደጋግፎ ወደ ጉድጓዱ የሚመለከት የቀባሪ ስብስብ ይመስሉ ነበር። ፀጥታው ደግሞ የሁሉም የልብ ትርታ እስከሚሰማ ድረስ አስመስሎታል።
ድድው… ድድው… ድድው…
ከአፍታ ትኩረት ቡሃላ የሽንቱ ፍንጣቂ ፍንጥር ፍንጥር ብሎ በመጨረሻም ያለ ማቋረጥ በረጅሙ መንፎልፎል ጀመረ። ለሶስት ቀን የተገደበው ሽንቱ ለረጅም ደቂቃ ሽንቱ ሽቅብ ተንቧቧ። ይህን የተመለከቱ እናቶችሁሉ፣ የፈጣሪን ምላሽ፣ በእልልታ አመሰገኑ።
እልልልልልልልል!
እልልልልልልልል!
ወገሬት!!